CBAM’ın 2026 kesin döneminde gömülü emisyon hesabı, veri paylaşımı ve Türk üreticilerin hazırlaması gereken temel adımları öğrenin.

Avrupa Birliği Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM/SKDM), karbon yoğun ürünlerin AB’ye ithalatında ürünün üretimi sırasında oluşan gömülü emisyonları dikkate alan karbon fiyatlandırma sistemidir.

2023–2025 arasındaki geçiş dönemi sona erdi. 1 Ocak 2026 itibarıyla CBAM’ın kesin dönemi başladı. Bu nedenle AB’ye ihracat yapan üreticiler açısından doğru ve izlenebilir emisyon verisi artık çok daha önemli.

CBAM Hangi Sektörleri Kapsıyor?

Mevcut CBAM kapsamı belirli ürünler üzerinden yürütülüyor ve ürünün kapsama girip girmediği CN koduna göre değerlendirilmelidir. Temel sektörler şunlardır:

• Demir ve çelik
• Alüminyum
• Çimento
• Gübre
• Elektrik
• Hidrojen

Bir firmanın yalnızca bu sektörlerden birinde faaliyet göstermesi, tüm ürünlerinin otomatik olarak CBAM kapsamında olduğu anlamına gelmez. Ürün bazında CN kodu kontrolü yapılmalıdır.

2026'da Ne Değişti?

Geçiş döneminde temel yükümlülük emisyonların raporlanmasıydı. Kesin dönemde ise AB’deki yetkili CBAM beyan sahipleri için emisyonların raporlanmasının yanında CBAM sertifikalarına ilişkin mali yükümlülükler de devreye girdi.

2026 düzenlemelerinde yıllık 50 tonluk tek kütle bazlı eşik de uygulanıyor. Eşiğin üzerindeki CBAM mallarını AB’ye ithal eden ithalatçı veya dolaylı gümrük temsilcilerinin yetkili CBAM beyan sahibi statüsüne ilişkin yükümlülükleri bulunuyor.

İlk yıllık CBAM beyannamesi, 2026 yılı ithalatlarını kapsayacak şekilde 30 Eylül 2027 tarihine kadar sunulacak. Bu nedenle 2026 üretim ve emisyon verilerinin doğru şekilde oluşturulması kritik önem taşıyor.

Türk Üreticisinin Rolü Nedir?

CBAM sertifikalarını satın alma ve teslim etme yükümlülüğü esas olarak AB’deki yetkili CBAM beyan sahibine aittir. Ancak bu yükümlülüğün yerine getirilebilmesi için Türkiye’deki üreticinin ürünün gömülü emisyon verisini doğru şekilde hesaplaması ve müşterisine sunması gerekir.

AB dışındaki tesis işletmecileri, CBAM Registry içindeki üçüncü ülke tesis operatörleri modülü üzerinden tesis ve emisyon verilerini beyan sahipleriyle paylaşabilmektedir.

Gömülü Emisyon Hesabında Hangi Veriler Gerekir?

İhtiyaç duyulan veri ürün ve üretim prosesine göre değişir. Genel olarak üretim miktarları, yakıt tüketimleri, elektrik kullanımı, proses emisyonları, ilgili girdiler ve öncül ürünlere ait emisyon verileri önem taşır.

Buradaki kritik konu yalnızca toplam şirket karbon ayak izini bilmek değildir. CBAM hesabında ilgili ürün ve üretim prosesi için mevzuatta tanımlanan yöntemle gömülü emisyonun belirlenmesi gerekir.

Firmalar Şimdi Ne Yapmalı?

CN Kodunu Kontrol Et → Üretim Sınırını Belirle → Veriyi Topla → Gömülü Emisyonu Hesapla → Doğrulamaya Hazırla → Müşteriye Aktar

Özellikle AB müşterilerinden CBAM verisi talebi alan firmaların hesaplama yöntemini, veri kaynaklarını ve kanıtlarını düzenli şekilde saklaması önemlidir. Avrupa Komisyonu 2026 yılında kesin dönem için AB dışındaki tesis işletmecilerine yönelik ayrıntılı uygulama rehberleri de yayımladı.

Yeşil Dönüşüm Akademi

Yeşil Dönüşüm Akademi olarak firmaların CBAM/SKDM kapsam kontrolü, veri toplama altyapısı, gömülü emisyon hesaplamaları, raporlama ve doğrulamaya hazırlık süreçlerinde destek sağlıyoruz.

Amacımız yalnızca bir hesaplama tablosu oluşturmak değil; CBAM verilerinin izlenebilir, güncellenebilir ve müşteriye sunulabilir bir sistem içinde yönetilmesine yardımcı olmaktır.

CBAM/SKDM süreciniz için ön değerlendirme talep edebilirsiniz.